Phòng ngừa rối loạn tâm thần do nghiện rượu
Hiện nay, trung bình một ngày Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk tiếp nhận điều trị từ 1-2 bệnh nhân mắc các rối loạn tâm thần do lạm dụng rượu. Đa số bệnh nhân nhập viện ở mức độ khá nặng, với các triệu chứng mê sảng, dễ bị kích động, không điều khiển được cảm xúc, hành vi như: la hét, nói nhảm, chửi bới, ảo giác, thường xuyên có biểu hiện lo âu, hoảng sợ…Đây là hậu quả của việc lạm dụng rượu, bia trong thời gian dài, gây ra nhiều tổn hại đến sức khoẻ, bệnh phức tạp và khó điều trị.
Gần 60 tuổi nhưng ông N.T.H (tỉnh Đắk Lắk) thường xuyên phải nhập viện để điều trị bệnh rối loạn tâm thần do nghiện rượu. Người nhà ông H chia sẻ, ông có thâm niên uống rượu hơn 40 năm. Lần nhập viện gần đây nhất, ông H có dấu hiệu sảng rượu, mất kiểm soát hành vi, thường xuyên có những ảo ảnh, hoang tưởng, nhìn đâu cũng thấy có người dọa đánh, rượt đuổi, khi thì đập phá đồ đạc trong nhà, la hét vô cớ nên người nhà đưa đến Bệnh viện tâm thần tỉnh Đắk Lắk để điều trị. Điều đáng nói là sau khi điều trị bệnh ổn định, được xuất viện về nhà ông H lại tiếp tục uống rượu nên bệnh cứ tái đi tái lại liên tục, thậm chí lần sau nặng hơn lần trước.
Bác sĩ Võ Hồng Khắc, Khoa vật lý trị liệu, Phục hồi chức năng - Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk cho biết: Các trường hợp bị rối loạn tâm thần do nghiện rượu nhập viện đều là nam giới, đang trong độ tuổi lao động, có đặc điểm chung là uống rượu trong thời gian dài, thèm rượu, mắc các bệnh lý liên quan đến dạ dày, gan, phổi, mắt, rối loạn giấc ngủ…Nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng rối loạn ảo giác, thị giác, thính giác, hoang tưởng, tâm lý hành vi bất thường, rối loạn nhận thức, ngôn ngữ, sảng rượu…
Các chuyên gia y tế nhận định: sảng rượu là một bệnh loạn thần cấp tính và trầm trọng, biểu hiện bằng run, hoảng hốt, lo âu, trầm cảm, tiến triển nặng dần. Còn ảo giác thường gặp ở người nghiện rượu lâu năm, có thể khởi phát cấp tính hay từ từ và thường nặng dần lên. Biểu hiện nặng nhất của rối loạn tâm thần do rượu là hoang tưởng. Hoang tưởng do rượu là một hội chứng hoặc một thể bệnh của loạn thần do rượu. Hoang tưởng ghen tuông và hoang tưởng bị hại là những biểu hiện lâm sàng chủ yếu của hoang tưởng do rượu. Ngoài ra, còn có những biểu hiện khác như: hội chứng mất trí nhớ, thiếu vitamin cũng là vấn đề thường gặp ở người nghiện rượu do thiếu dinh dưỡng. Một người nghiện rượu là ngày càng tăng lượng rượu và số lần sử dụng trong ngày, nếu kéo dài sẽ làm kiệt quệ cơ thể. Chứng nghiện rượu mạn tính thường dẫn đến thay đổi tính tình rõ rệt: trở nên ích kỷ, hung dữ ác độc, hoang tưởng ghen tuông với vợ cực kỳ vô lý, đánh đập hành hạ vợ con, hoang tưởng bị theo dõi, bị đầu độc, nghe những lời nói đe dọa trong tai (những suy nghĩ, cảm giác này là hoàn toàn không có thực mà do bệnh lý nghiện rượu mãn tính gây ra)...
“Rối loạn tâm thần do rượu là hậu quả của quá trình lạm dụng rượu lâu năm, gây ra nhiều tổn hại trực tiếp lên não bộ và các cơ quan nội tạng, gây rối loạn chuyển hóa trong cơ thể, khiến bệnh phức tạp, khó điều trị. Khi điều trị tại bệnh viện, các bác sĩ, điều dưỡng vừa phải theo dõi sát sao các diễn biến, biểu hiện của bệnh nhân để điều trị cho bệnh nhân bằng thuốc, vừa phải động viên tinh thần, hỗ trợ tâm lý bệnh nhân và người nhà bệnh nhân trong suốt quá trình điều trị”, bác sĩ Khắc cho biết thêm.
Tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk, phần lớn bệnh nhân đều đáp ứng tốt trong quá trình điều trị. Tuy nhiên việc điều trị loạn thần và cắt cơn cho người nghiện rượu không khó bằng giai đoạn duy trì và chống tái nghiện tại gia đình và cộng đồng. Có rất nhiều bệnh nhân tái nghiện, nhiều bệnh nhân thường xuyên vào bệnh viện điều trị do các rối loạn tâm thần do rượu. Vì vậy, để không tái nghiện rượu, bản thân người nghiện cần có nghị lực và quyết tâm từ bỏ rượu, đồng thời tuân thủ chế độ điều trị và liệu pháp tâm lý theo hướng dẫn của bác sĩ. Gia đình và xã hội cần kiên trì vận động để người bệnh từ bỏ thói quen uống rượu, không nên kì thị, xa lánh mà cần giúp đỡ để người bệnh tái hòa nhập cộng đồng.
Bác sĩ Khắc khuyến cáo: Tỷ lệ mắc các rối loạn tâm thần do rượu đang có xu hướng tăng lên trong những năm gần đây, với những ảnh hưởng nghiêm trọng về sức khỏe thể chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Vì vậy, để giảm tác hại của rượu ảnh hưởng tới sức khỏe tâm thần của người bệnh, những người uống rượu trong thời gian dài cần sử dụng các biện pháp trị liệu tâm lý để nhận thức rõ hệ lụy do rượu gây ra; quyết tâm giảm dần lượng uống hằng ngày, hướng tới cai uống rượu. Trường hợp phải uống rượu, nên sử dụng an toàn với liều lượng và tần suất phù hợp. Học cách kiểm soát căng thẳng một cách lành mạnh sẽ giúp hạn chế việc sử dụng rượu bia, chất kích thích để giải tỏa cảm xúc. Ở người lệ thuộc rượu, có thể cần hỗ trợ của thuốc để cai rượu dễ dàng hơn. Gia đình có người lạm dụng rượu trong thời gian dài cần theo sát tình trạng người bệnh, khi thấy bất thường về sức khỏe thể chất và tinh thần, nhất là thấy người bệnh có hành vi tự hủy hoại bản thân hoặc làm hại người khác cần đưa ngay tới cơ sở y tế có chuyên khoa để thăm khám, điều trị kịp thời, sau thời gian điều trị cần duy trì sử dụng thuốc theo phác đồ và tái khám định kỳ./.
Bài: Mỹ Hạnh - Ảnh: Bảo Trọng